اولین بیمارستان وقفی تهران کجا بود؟/ شاهی که از ترس وبا از تهران فرار کرد

عصر ایران؛ علی نجومی ــ در سال 1271 خورشیدی در تهران و چند شهر دیگر بیماری مهلک وبا فراگیر شد و آن قدر تلفات بالا بود که می گویند تا روزی 800 نفر هم در تهران فوت شدند و 40 روز این ایام به طول انجامید. از نکات عجیب در این ایام عدم بازگشت ناصرالدین شاه به تهران و در واقع فرار او به کاخش در شهرستانک است.

دکتر فوریه پزشک دربار می گوید: وقتی خبر شیوه وبا در نقاط شمالی کشور و نیز تهران به عرض ملوکانه رسید، ایشان که در اردوی شکار به سر می بردند دستور دادند که احدی به اردو نزدیک نشود اما با این وجود وبا در اردو هم شیوه یافت و 20 نفری را کشت و شاه هم به کاخش شهرستانک در دامنه کوه البرز پناه برد.

اما در همین ایام تهران دارای نایب الحکومه ای بود که در درایت و انسانیت زبانزد عام و خاص بود و هنوز نام نیکش  بر موقوفاتش در برخی از نقاط تهران ثبت است.

شهامت و انسانیت میرزا عیسی

صحبت از میرزا عیسی وزیر اهل تفرش است. او  از سادات مشهور تفرش بود و نسبش به امام زین العابدین(ع) می رسید.  پدرش میرزا موسی خان وزیر مدت ها در زمان ناصر الدین شاه نايب الحوکمه تهران و وزیر کامران میرزا بود. بعد از مرگ میرزا موسی، پسر  به جای پدر نشست . تا این که سال 1271 فرا رسید و وبا در تهران فراگیر شد.

میرزا عیسی وزیر

میرزا عیسی خان به عنوان وزیر و نایب الحکومه تهران در تهران ماند. اول به دلیل مدیریت اوضاع و دوم این که او مقید بود که اجساد با آداب کامل اسلامی (غسل و کفن) دفن شوند و خود شخصاً بر امور نظارت می‌کرد. اما از بد روزگار او خود به وبا مبتلا شد و در تاریخ 24 شهریور همان سال درگذشت. او فرزندی نداشت و  بخش عمده ای از ثروتش را وقف کرد. یکی از این موقوفات که یادداشت امروز در موردش است بیمارستان وزیری است.

شیخ هادی نجم آبادی که وصی میرزا عیسی بود دی  در ۱۲۷۵شمسی از ثلث اموال میرزا عیسی بنای بیمارستانی را در محله شیخ هادی آغاز کرد و بیمارستان  در سال۱۲۷۹ شمسی در ۲ بخش داخلی و جراحی کارش را آغاز کرد و به «بیمارستان وزیری» مشهور شد. مشهور است که این بیمارستان اولین بیمارستان وقفی تهران است.

بیمارستان وزیری و معماری آن

از  بخش های معروف و مهم این بیمارستان بخش زنان آن بود که در تهران آن زمان نقش بسیار زیادی در کاهش مرگ و میر نوزادان در موقع زایمان داشت. و دکتر جهانشاه صالح پزشک مشهور تاریخ معاصر هم در آن جا فال بود و حتی مدتی هم ریاست آن بخش را بر عهده داشت.

بیمارستان وزیری نجم‌آبادی در آغاز تنها ۱۰ تخت داشت و به‌صورت خیریه اداره می‌شد. در دهه‌های ابتدایی فعالیت، شامل دو بخش جراحی و طب عمومی بود. بخش جراحی تحت نظر دکتر ولس آلمانی و بخش طب با هدایت دکتر سعید ابوتراب اداره می‌شد.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران و نشانی از خدمات عمومی در دوره‌ای که هنوز بیمارستان، معنایی مردمی داشت. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

بخش شمالی بیمارستان كه به شكل u بوده بعد از سال ۱۳۵۰ به دلیل نبود امكانات مالی و عدم توجه مسئولان بهداری وقت، بدون كاربری رها شده و بدین ترتیب دومین بیمارستان تخصصی بزرگ دهه‌های نخستین ۱۳۵۰ به مخروبه‌ای فراموش شده تبدیل می‌شود.

بخش جنوبی بنا شامل در ورودی بیمارستان و یك حمام است كه با داشتن دیوارهای باربر با ضخامت ۱ متر و طاق‌های آهنگ روی این دیوارها، بنایی به جا مانده از دوره قاجاری محسوب می‌شود.در طرف شرقی در ورودی، حمامی‌قرار گرفته كه در حال حاضر به صورت یك اتاق درآمده است. در طرفین در ورودی بنا نقشه‌هایی با آجر ختایی ایجاد شده كه زیبایی خاصی را به آن بخشیده و كتیبه كاشی كاری شده سردر جنوبی كه معرف بانیان بیمارستان است که با قدمتی تاریخی جلوه ویژه‌ای را به بنا بخشیده است.

مزار میرزا عیسی خان وزیر

میرزا عیسی از اموال خود مسجدی برای شیخ هادی نجم‌آبادی ساخت که اکنون به نام مسجد و مدرسه میرزا عیسی‌خان وزیر معروف است و در خیابان وحدت اسلامی قرار داد. مقبره عیسی‌خان در حیاطی در انتهای ضلع غربی این مسجد واقع است.

جزئیات واریز اعتبار کالابرگ برای ۸۶ میلیون نفر؛ فراخوان ثبت‌نام جاماندگان

بیشتر بخوانید:

افزایش شمار مبتلایان به وبا در جهان

زنان قاجار زیبا بودند؛ ناصرالدین شاه عکس‌ها را دستکاری می‌کرد! + تصاویر سوگلی شاه

وبا: راه های انتقال، علائم، درمان

تماشاخانه

اگر پزشکیان برای رفع فیلترینگ نامه بزند، از سیاست کنار می‌روم / از کودکی تا جوانی و میانسالی شاهد مذاکرات بودیم

چند دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی (تماشا کنید)

فیلم های دیگر