.png "عصر ایران")
۲۶ بهمن ۱۴۰۴
به روز شده در: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۳:۰۴
پشتصحنه کتک خوردن نقی از بهتاش در پایتخت ۵ 
درس هجدهم
واژهخانۀ عصر ایران
«دولت» ؛ مفهومی فراتر از حکومت
"دولت" غالبا واحدی پایدار اما "حکومت" موقت است. حکومتها چه قوۀ مجریه پنداشته شوند چه نظام سیاسی، میآیند و میروند ولی فروپاشی دولت وقتی رخ میدهد که ملت و سرزمین مرتبط با دولت دچار تجزیه شوند. مثل آنچه بر سر دولت عثمانی در 1924 یا دولت شوروی در 1991 آمد.
عصر ایران - واژۀ "دولت" (State) در فلسفۀ سیاسی اعم از "حکومت" است. در ادبیات سیاسی متعارف، معمولا حکومت به معنای نظام سیاسی و دولت به معنای قوۀ مجریه به کار میرود. اما دولت در اصل فراتر از قوۀ مجریه و حتی فراتر از نظام سیاسی است (البته حکومت را به معنای قوۀ مجریه هم به کار میبرند).
طبق تعریف فلسفه سیاسی، قوۀ مجریه و کل حکومت یک کشور ممکن است به دلایلی ساقط شوند، ولی کمتر پیش میآید که دولت به معنای دقیق کلمه، دچار فروپاشی کامل شود. اگر چنین شود، جامعه به "وضع طبیعی" برمیگردد؛ فارغ از اینکه وضع طبیعی را همانند توماس هابز پدیدهای نامطلوب بدانیم یا همانند جان لاک آن را پدیدهای مطلوب بدانیم.
جان لاک و توماس هابز
دولت گستردهتر و بنیادیتر از حکومت است. حکومت بخشی از دولت یا در واقع جلوۀ دولت است. "دولت" غالبا واحدی پایدار اما "حکومت" موقت است. حکومتها چه قوۀ مجریه پنداشته شوند چه نظام سیاسی، با رای یا با انقلاب مردم میآیند و میروند ولی فروپاشی دولت وقتی رخ میدهد که ملت و سرزمین مرتبط با دولت دچار تجزیه شوند. مثل آنچه بر سر دولت عثمانی در 1924 یا دولت شوروی در 1991 و دولت یوگسلاوی در دهۀ 1990 آمد.
فروپاشی غالباً شامل "حکومت" میشود. چه حکومت را به معنای قوۀ مجریه به کار ببریم چه به معنای نظام سیاسی. دولت در قیاس با حکومت، مفهومی انتزاعیتر است.
دولت "حکمران" است و نهادهای دولتی در برابر نهادهای "خصوصی" جامعۀ مدنی، خصلتی "عمومی" دارند. نهادهای جامعۀ مدنی در راستای تحقق منافع فردی اقشار و طبقات خاص شکل میگیرند ولی نهادهای دولتی، بنا بر تعریف، در راستای تحقق منافع و خیر عمومی تأسیس میشوند.
"مشروعیت" مختص دولت است چرا که تصمیمهای دولت الزاما باید در راستای منافع پایدار عموم مردم باشند و به همین دلیل این تصمیمات برای افراد جامعه الزامآورند و از آنجایی که دولت قانونگذار است (از طریق پارلمان)، قوانینش باید اجرا شوند (از طریق قوۀ مجریه) و متخلفان از این قوانین، در صورت لزوم مورد برخورد قهری قرار می گیرند (از طریق پلیس یا ارتش) و مجازات میشوند (از طریق دستگاه قضایی).
بنابراین دولت واجد حق انحصاری "کاربرد زور" است و به قول ماکس وبر، جامعهشناس آلمانی، انحصار "خشونت مشروع" را در اختیار دارد.
ماکس وبر
دولت "انجمنی سرزمینی" است و صلاحیتش در حدود جغرافیایی خاصی تعریف میشود و همۀ کسانی را در بر میگیرد که در آن محدودۀ جغرافیایی زندگی میکنند (شهروند یا غیرشهروند). در عرصۀ بینالمللی نیز دولت، بنا بر تعریف، واحدی خودمختار و مستقل است.
بسیاری "دولت" و "حکومت" را به یک معنا به کار میبرند ولی فرق ظریفی بین این دو مفهوم وجود دارد. مثلا با کوتاه شدن دست قاجاریه از قدرت، دولت در ایران از بین نرفت بلکه فقط حکومت یا نظام سیاسی تغییر کرد.
لینک کوتاه: کپی لینک
بیستوچهارمین سالگرد پیوند تاریخی مسی و بارسلونا؛ روزی که فوتبال تغییر کرد تناقض در مدیریت استقلال؛ مذاکرات پنهانی با گزینههای جانشینی ساپینتو عنایت بخشی 60 سال بازیگری؛ عکس های خاطره انگیز از 20 فیلم و سریال شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس) صعود مقتدرانه آرسنال به مرحله یکهشتم نهایی جام حذفی انگلیس بویو EREV ؛ 1525 کیلومتر رانندگی کن بدون سوخت گیری (+عکس) پایان اعتصاب کریستیانو رونالدو با گلزنی؛ النصر در یک قدمی صدر جدول حمایت مجلس از افزایش حقوق متناسب با تورم در بودجه سال آینده ادعای سیبیاسنیوز از سناریوی عدم توافق ایران با آمریکا درخشش صیادمنش در شب برفی بلژیک؛ وسترلو با ستاره ایرانی آنتورپ را شکست داد تعیین حساب بانکی هزینه انتخاباتی داوطلبان انتخابات میاندورهای مجلس شرط نتانیاهو برای توافق: محدودیت 300 کیلومتری موشک های ایران/ حذف زیرساخت های غنی سازی / سی بی اس: حمایت ترامپ از حمله احتمالی اسرائیل به موشکی ایران کسب ۶ امتیاز از ۱۸ امتیاز ممکن؛ تکرار کابوس لیگ ۱۴ برای سرخپوشان صعود دشوار سیتی به دور پنجم جام حذفی؛ انتقاد گواردیولا از نمایش بیروح مقابل سالفورد کارت قرمز مستقیم برای ستاره نیجریهای؛ علت اخراج اوربان فاش شد
نظرسنجی
پیش بینی شما از نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا طی یک ماه آتی؟