.png "عصر ایران")
۲۶ بهمن ۱۴۰۴
به روز شده در: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۲:۴۳
سکانسی از فیلم شاه نقش و آخرین هنرنمایی زنده یاد عنایت بخشی 
درس هجدهم
چرا جایزه نوبل ریاضیات وجود ندارد؟
با هر فصل اهدای جوایز نوبل، این پرسش تکرار میشود که چرا آلفرد نوبل برای بنیادیترین زبان علم، یعنی ریاضیات، جایزهای تعیین نکرد.
ماه اکتبر فصل جایزههای نوبل است که در آن دانشمندان حوزههای فیزیک، شیمی و پزشکی با اشتیاق منتظرند تا ببینند چه کسی برنده یک سکه طلای بزرگ در استکهلم خواهد شد. حتی اقتصاددانان نیز گهگاه در این مراسمها بهطور موقت در کانون توجه قرار میگیرند. اما ریاضیدانان بهکلی از این فرصتها محروم هستند.
درحقیقت، هیچگاه جایزه نوبل برای ریاضیات وجود نداشته و ندارد. برخلاف شایعات، آلفرد نوبل بهدلیل مسائل شخصی یا کینه، ریاضیات را کنار نگذاشت، بلکه این امر بیشتر به دیدگاه و شخصیت علمی او برمیگشت.
به گزارش زومیت، آلفرد نوبل (۱۸۳۳–۱۸۹۶) شیمیدان، مخترع و صنعتگری سوئدی بود که با باور ایدئالیستی به پیشرفت علم و کشفهای علمی، به دنبال ساختن آیندهای بهتر برای بشریت بود. جالب اینکه، مشهورترین اختراع او پس از جایزههای نوبل، ماده منفجره دینامیت بود!
آلفرد نوبل به علوم کاربردی و دستاوردهای ملموس علاقهمند بود و ریاضیات را دانشی بیش از حد نظری میدانست
پس از مرگ نوبل، وصیتنامه او بیانگر تمایلش برای ایجاد جایزهای بود که افرادی را که «بزرگترین سود را برای بشریت به ارمغان آوردهاند» تشویق کند. در این وصیتنامه آمده است: «جوایز فیزیک و شیمی توسط آکادمی علوم سوئد اهدا خواهد شد؛ جایزه دستاوردهای فیزیولوژیکی یا پزشکی توسط مؤسسه کارولینسکا در استکهلم؛ جایزه ادبیات توسط همان آکادمی در استکهلم؛ و جایزه صلح توسط کمیتهای پنجنفره که توسط استورتینگ نروژ انتخاب خواهد شد.»
ریاضیات در این فهرست اصلاً ذکر نشده بود. جایزهای برای اقتصاد بعدها در سال ۱۹۶۹ توسط بانک مرکزی سوئد اضافه شد، اما ریاضیات هرگز بهعنوان یک دستهبندی مستقل وارد این مجموعه نشد.
توضیح رایج برای این امر این است که نوبل مردی عملیگرا و علاقهمند به علوم کاربردی بود و به شدت جذب اختراعات، مهندسی و فناوریهایی میشد که میتوانستند جهان مادی را تغییر دهند. از نظر او، شاید ریاضیات بیش از حد انتزاعی و نظری میرسید و فایده ملموسی نداشت.
حتی امروزه نیز جوایز علمی بیشتر به پیشرفتهای تجربی و کشفیات ملموس توجه دارند تا کارهای صرفاً نظری. برای مثال، فیزیک بهشدت در نظریه و معادلات ریشه دارد، اما جوایز اخیر به دانشمندانی تعلق گرفته که در زمینههای تونلزنی کوانتومی در مدارهای ابررسانا و پیشرفتهای یادگیری ماشینی فعالیت کردهاند که هر دو بهنوعی شاخههایی از مهندسی برق محسوب میشوند.
توضیح رایج دیگر این است که ریاضیدانان در سوئد پیش از نوبل، بهویژه به واسطه تأثیر گوستا میتتاگ-لفلر در جامعه عالیرتبه و نزد پادشاه اسکار دوم، مورد توجه و تجلیل بودهاند و جوایز متعددی به آنها اهدا شده بود.
ریاضیات تنها حوزهای نیست که بهطور کنجکاوانهای از جوایز نوبل غایب است؛ مهندسی، زیستشناسی و علوم محیطزیست نیز به شکل قابل توجهی در این میان حضور ندارند.
بااینحال، این علوم گاه از «در فرعی» وارد میشوند. جایزه نوبل در فیزیولوژی یا پزشکی اغلب به کشفیات مرتبط با «زیستشناسی» از ساختار DNA گرفته تا پیشرفتهای ژنتیک و ایمنیشناسی تعلق میگیرد. به همین ترتیب، دستاوردهای مهندسی گاه تحت عنوان فیزیک یا شیمی مورد تقدیر قرار میگیرند، مانند نوآوریهای مربوط به نیمهرساناها، علوم مواد یا فناوری لیزر که زندگی مدرن را متحول کردهاند.
اما بیش از حد برای ریاضیدانان تأسف نخورید. آنها ممکن است جایزه نوبل اختصاصی نداشته باشند، اما مدال فیلدز، جایزه آبل و رضایت آرام ناشی از این حقیقت که هر کشف برنده نوبل بر پایه معادلات آنها بنا شده، جبرانکننده این غیبت است.
لینک کوتاه: کپی لینک
صعود مقتدرانه آرسنال به مرحله یکهشتم نهایی جام حذفی انگلیس بویو EREV ؛ 1525 کیلومتر رانندگی کن بدون سوخت گیری (+عکس) پایان اعتصاب کریستیانو رونالدو با گلزنی؛ النصر در یک قدمی صدر جدول حمایت مجلس از افزایش حقوق متناسب با تورم در بودجه سال آینده ادعای سیبیاسنیوز از سناریوی عدم توافق ایران با آمریکا درخشش صیادمنش در شب برفی بلژیک؛ وسترلو با ستاره ایرانی آنتورپ را شکست داد تعیین حساب بانکی هزینه انتخاباتی داوطلبان انتخابات میاندورهای مجلس شرط نتانیاهو برای توافق: محدودیت 300 کیلومتری موشک های ایران/ حذف زیرساخت های غنی سازی / سی بی اس: حمایت ترامپ از حمله احتمالی اسرائیل به موشکی ایران کسب ۶ امتیاز از ۱۸ امتیاز ممکن؛ تکرار کابوس لیگ ۱۴ برای سرخپوشان صعود دشوار سیتی به دور پنجم جام حذفی؛ انتقاد گواردیولا از نمایش بیروح مقابل سالفورد کارت قرمز مستقیم برای ستاره نیجریهای؛ علت اخراج اوربان فاش شد فراجا: امسال ۱۵ هزار و ۵۱۳ نفر در تصادفات جان باختند چند دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی (تماشا کنید) برتری دراماتیک اینتر در دربی ایتالیا؛ رکوردشکنی اسپوزیتو و زیلینسکی در شب شکست یوونتوس سرنوشت صعود شارجه در دستان مورایس؛ سناریوهای صعود به دور حذفی لیگ نخبگان
نظرسنجی
پیش بینی شما از نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا طی یک ماه آتی؟